गुणांपलीकडचे शिक्षण : घडवूया विचारशील पिढी

आजचे शिक्षण केवळ परीक्षा, गुण आणि प्रवेशाच्या स्पर्धेपुरते मर्यादित राहू नये. विद्यार्थी किती गुण मिळवतो, कोणत्या महाविद्यालयात प्रवेश घेतो किंवा कोणती नोकरी मिळवतो, यापेक्षा तो एक संवेदनशील, जबाबदार आणि विचारशील नागरिक म्हणून घडतो का, हा प्रश्न अधिक महत्त्वाचा आहे.

डिजिटल युगामुळे माहितीचे जग विद्यार्थ्यांच्या हातातील मोबाईलवर उपलब्ध झाले आहे. मात्र माहिती आणि ज्ञान यामध्ये मोठा फरक आहे. इंटरनेटवरून उत्तर शोधणे सोपे झाले असले, तरी योग्य प्रश्न विचारण्याची सवय, सत्य-असत्याची पडताळणी करण्याची क्षमता आणि समस्येकडे मानवतावादी दृष्टिकोनातून पाहण्याची वृत्ती शिक्षणातून विकसित व्हायला हवी.

गुणांचा ताण कमी करणे आवश्यक

पालक, शिक्षक आणि समाज या तिन्ही घटकांनी विद्यार्थ्यांवरील गुणांचा अनावश्यक ताण कमी करणे गरजेचे आहे. प्रत्येक मुलाची क्षमता वेगळी असते. कोणाला विज्ञानात गती असते, कोणाला खेळात, कलेत, तंत्रज्ञानात, शेतीत किंवा समाजकार्यामध्ये. एकाच मोजपट्टीने सर्व विद्यार्थ्यांचे मूल्यमापन करणे न्याय्य नाही.

मूल्यांचे शिक्षण हवे

शाळांमध्ये पुस्तकातील धड्यांसोबत जीवनमूल्यांचे शिक्षणही तितकेच आवश्यक आहे. प्रामाणिकपणा, शिस्त, पर्यावरणाची जाणीव, संविधानिक मूल्ये, महिला सन्मान, आर्थिक साक्षरता, आरोग्य आणि मानसिक संतुलन या विषयांना शिक्षणाच्या मुख्य प्रवाहात स्थान मिळाले पाहिजे.

शिक्षक हा केवळ विषय शिकवणारा नसून विद्यार्थ्याच्या व्यक्तिमत्त्वाला आकार देणारा मार्गदर्शक आहे. त्यामुळे शिक्षकांना आधुनिक प्रशिक्षण, तंत्रज्ञानाची साथ आणि सन्मानाचे वातावरण मिळणे अत्यावश्यक आहे. ग्रामीण व शहरी भागातील शैक्षणिक दरी कमी करण्यासाठी गुणवत्तापूर्ण साधने प्रत्येक शाळेपर्यंत पोहोचली पाहिजेत.

— संपादकीय, मीडिया मंत्र न्यूज